Hoe ingrijpend de operatie zal zijn, hangt af van het stadium van de ziekte. In ieder geval zal de specialist behalve de tumor ook schijnbaar gezond weefsel daaromheen wegnemen. Dit gebeurt omdat tijdens de operatie niet te zien is of het weefsel net buiten het tumorgebied vrij is van kankercellen. Ruim opereren vergroot de kans dat alle kankercellen weg zijn.

Alleen in een vroeg stadium en als u (nog) een kinderwens heeft, kan worden volstaan met een exconisatie. Bij deze operatie verwijdert de gynaecoloog het bovenste stukje van de baarmoedermond. Het weggesneden stukje heeft de vorm van een kegeltje (conus). De baarmoeder zelf blijft intact.

De operatie gebeurt onder narcose of met verdoving van het onderlichaam (ruggenprik). Na de behandeling blijft u een aantal jaren onder controle. Daarbij wordt met regelmaat een uitstrijkje gemaakt. Is de baarmoederhalskanker in een vroeg stadium en is er geen kinderwens, dan bestaat de behandeling uit de verwijdering van de hele baarmoeder.

Wertheim-Meigs operatie

Bij een verder gevorderd stadium vindt een ingrijpender operatie plaats waarbij naast de baarmoeder, ook het bovenste deel van de vagina wordt verwijderd. Verder verwijdert de gynaecoloog een groot deel van het omringende steunweefsel en de lymfeklieren uit het bekken. Op de plaats waar de baarmoeder heeft gezeten, wordt de nu wat kortere vagina dichtgemaakt. Deze operatie staat bekend als de operatie van Wertheim-Meigs.

De operatie vindt plaats via een snede in de onderbuik, vanaf het schaambeen tot de navel of net daarboven. De arts kan zo de hele buik inspecteren. De eierstokken kunnen bij deze operatie blijven zitten. Soms zal de gynaecoloog - als hij verwacht dat na de operatie bestraling volgt bij een vrouw die nog niet in de overgang is - een of beide eierstokken hoger ophangen in de buikholte, om deze buiten het bestralingsgebied te plaatsen.

Trachelectomie

Als de arts u een Wertheim-Meigs operatie voorstelt, maar u heeft nog een kinderwens, overleg dan of een trachelectomie een mogelijkheid is. Een trachelectomie is een operatie waarbij de arts alleen de baarmoederhals met het omringende steunweefsel en de lymfeklieren uit de onderbuik verwijdert. Dit is geen standaardoperatie voor baarmoederhalskanker, maar lijkt in bepaalde situaties een veilig alternatief. Slechts in enkele ziekenhuizen in ons land wordt deze behandeling uitgevoerd en dan altijd in het kader van wetenschappelijk onderzoek.

Onderzoek

Een patholoog onderzoekt het weggehaalde weefsel onder de microscoop op aanwezigheid van kankercellen. Het duurt vaak minimaal een week voordat de uitslag bekend is. Daarmee is een definitieve uitspraak mogelijk over het type en de mate van kwaadaardigheid van de kankercellen. Dit bepaalt mede of verdere behandeling noodzakelijk is. Als het risico aanwezig is dat er plaatselijk kankercellen zijn achtergebleven, wordt soms na de operatieadjuvante bestraling geadviseerd. Dit hangt af van:

• De aanwezigheid van kankercellen in de randen van het weggehaalde weefsel.
• De aanwezigheid van kankercellen in de lymfeklieren.
• Doorgroei van de kankercellen naar het steunweefsel rond de baarmoederhals.
• In sommige situaties bij een combinatie van factoren, zoals de grootte van de tumor, dieptegroei en groei in lymfebanen.