Bestraling (radiotherapie)
Bestraling is een plaatselijke behandeling om kankercellen te vernietigen, terwijl de gezonde cellen zo veel mogelijk gespaard blijven. Kankercellen verdragen straling slechter dan gezonde cellen en herstellen zich er minder goed van. Gezonde cellen herstellen zich over het algemeen wel.
Radiotherapie bij borstkanker wordt meestal in combinatie met andere behandelingen toegepast en kan curatief, adjuvant of palliatief bedoeld zijn. Radiotherapie is bij borstkanker meestal onderdeel van een curatieve behandeling, zoals bij een borstsparende behandeling. Ook wordt radiotherapie gegeven als een operatie bij grotere tumoren zonder uitzaaiingen elders in het lichaam niet mogelijk is.
Adjuvante radiotherapie na een borstamputatie is erop gericht om de plaatselijke terugkeer van de ziekte te voorkomen. Bij sommige vrouwen is radiotherapie een palliatieve behandeling. Bijvoorbeeld ter bestrijding van pijnklachten door uitzaaiingen elders in het lichaam.
Curatieve en adjuvante bestralingsbehandelingen bestaan meestal uit ongeveer 16 tot 33 bestralingen die, gedurende 5 tot 7 weken, elke werkdag worden gegeven. Palliatieve bestraling is korter: meestal een tot enkele keren.
Bestraling kan op twee manieren worden toegepast: uitwendig en inwendig. Inwendige bestraling wordt bij borstkanker vrijwel niet gegeven.
Uitwendige bestraling
De straling komt uit een bestralingstoestel. Het te behandelen gebied wordt van buitenaf - door de huid heen - bestraald. De radiotherapeut zorgt ervoor dat de stralenbundel nauwkeurig wordt gericht en dat het omliggende, gezonde weefsel zo veel mogelijk buiten het te bestralen gebied blijft. Voor uitwendige bestraling is geen opname in het ziekenhuis nodig.
Bijwerkingen
Bestraling beschadigt niet alleen kankercellen, maar ook gezonde cellen in het bestraalde gebied. De bijwerkingen die u kunt verwachten hangen af van het bestraalde gebied, de bestralingsdosis en de toegepaste techniek. Over het algemeen hebben patiënten tijdens en na afloop van de bestralingsperiode last van futloosheid en vermoeidheid.
Een andere veelvoorkomende bijwerking is een plaatselijke reactie van de huid. Er kan een rode of donker verkleurde huid ontstaan op de plek waar u bestraald bent. Soms laat het bovenste laagje van de huid los, als bij een schaafwond. Bijvoorbeeld in de plooi onder de borst. Er bestaat een kleine kans dat op lange termijn littekenvorming optreedt in het onderhuids weefsel en de spieren van het bestraalde gebied.
Het risico op lymfoedeem van de arm na een okseloperatie neemt toe als de okselklieren na de operatie worden bestraald. Sommige patiënten krijgen last van drukkende pijn op de borstwand of steken in de littekens. Dat is hinderlijk, maar niet gevaarlijk.
De meeste klachten verdwijnen doorgaans enkele weken na afloop van de behandeling. Sommige mensen merken echter nog lang na hun behandeling dat zij eerder vermoeid zijn dan vóór hun ziekte.
Op de bestralingsafdeling krijgt u gerichte adviezen om zo min mogelijk last te hebben van de bijwerkingen.
Borstsparende behandeling
Bij een borstsparende behandeling wordt altijd bestraling toegepast. De bestralingsbehandeling bestaat meestal uit 25 uitwendige bestralingen van de hele borst en 5 tot 10 extra bestralingen van het gebied waar de tumor verwijderd is (boost, spreek uit als 'boest'). Het doel is eventueel in de borst achtergebleven kankercellen te vernietigen.
Laatst bewerkt: 22 augustus 2008Bron: KWF Kankerbestrijding