Chemotherapie
Chemotherapie is de behandeling van kanker met celdodende of celdelingremmende medicijnen: cytostatica. Er zijn verschillende soorten cytostatica, elk met een eigen werking. De medicijnen kunnen op verschillende manieren worden toegediend, bijvoorbeeld per infuus, als tablet of per injectie. Via het bloed verspreiden zij zich door uw lichaam en kunnen op vrijwel alle plaatsen kankercellen bereiken. Vaak worden verschillende combinaties van medicijnen gegeven.
Adjuvante chemotherapie
Bij borstkanker kan chemotherapie onderdeel van een curatieve behandeling zijn. De behandeling wordt gegeven na de operatie (en eventueel gecombineerd met hormonale therapie en/of radiotherapie) als er een groter risico bestaat op terugkeer van de ziekte vanwege eventuele zeer kleine, onzichtbare uitzaaiingen (micrometastasen). Dit kan soms jaren later zijn.
Het risico op uitzaaiingen is afhankelijk van de grootte van de tumor, de mate van kwaadaardigheid, de hormoongevoeligheid, of en hoeveel lymfeklieruitzaaiingen er zijn en uw leeftijd. Dit risico wordt berekend met behulp van de uitkomsten van het onderzoek van het weefsel. Met adjuvante chemotherapie kan het risico op uitzaaiingen met ongeveer de helft worden verminderd. Vraag uw specialist(en) om een goede uitleg over het behandeladvies en de overwegingen die daarbij een rol spelen.
Adjuvante chemotherapie start meestal enkele weken na de operatie of de bestraling.
Neo-adjuvante chemotherapie
Bij grotere tumoren wordt ook wel chemotherapie gegeven voorafgaand aan de operatie: neo-adjuvante chemotherapie. De cytostatica kunnen dan niet alleen eventuele nog onzichtbare uitzaaiingen vernietigen, maar tevens de tumor in de borst verkleinen.
Als vóór de operatie al duidelijk is dat adjuvante chemotherapie nodig is, kan het daarom gunstig zijn daarmee voor de operatie te starten. Als de tumor aanvankelijk te groot was voor een borstsparende operatie, is dat na de chemotherapie wellicht wel mogelijk.
De overlevingskansen zijn bij adjuvante en neoadjuvante chemotherapie even groot.
Palliatieve chemotherapie
Als er uitzaaiingen op afstand zijn aangetoond, of dat nu meteen bij de diagnose is of jaren na de behandeling, kan chemotherapie als palliatieve (ziekteremmende en/of klachtenverlichtende) behandeling worden aangeraden.
Cytostaticakuur
Meestal worden de cytostatica gedurende enkele uren toegediend via een ader (intraveneus). Dat gebeurt volgens een vast schema, doorgaans eens per twee of drie weken. Zo'n toedieningsschema met 'rustperiodes' waarin u geen cytostatica krijgt, heet een cytostaticakuur. Een kuur kan ook bestaan uit tabletten die u volgens een schema steeds enkele dagen gebruikt. Een cytostaticakuur wordt enkele malen herhaald, meestal zes tot acht keer.
Borstkankercellen reageren verschillend op cytostatica. Om een zo goed mogelijk resultaat te bereiken, wordt daarom vaak een combinatie van verschillende cytostatica toegepast. Deze vullen dan elkaars werking aan. De mate waarin kankercellen reageren op cytostatica, kan tijdens de behandeling afnemen. Ook kan resistentie optreden. Dit betekent dat kankercellen niet meer reageren op de cytostatica. Daarom wordt soms na enige tijd op andere cytostatica overgegaan, al dan niet in combinatie met bestraling.
Bijwerkingen
Cytostatica tasten naast kankercellen ook gezonde cellen aan. Daardoor kunnen onaangename bijwerkingen optreden. Haaruitval, misselijkheid, braken, darmstoornissen, een verhoogd risico op infecties en vermoeidheid zijn hiervan enkele voorbeelden. Bij een behandeling waarbij bestraling en chemotherapie op elkaar volgen, kunnen de bijwerkingen sterker zijn.
Acute misselijkheid en overgeven zijn meestal te bestrijden met medicijnen. De bijwerkingen verminderen doorgaans geleidelijk nadat de cytostaticatoediening is beëindigd. Vermoeidheid kan na de behandeling echter nog lang aanhouden.
Of u last krijgt van bijwerkingen hangt onder meer af van de soort en hoeveelheden cytostatica die u krijgt.
Cytostatica kunnen veranderingen teweegbrengen in het menstruatiepatroon. Afhankelijk van de toegediende cytostatica kan de menstruatie onregelmatiger worden of verdwijnen. Als gevolg daarvan kan vervroegd de overgang en dus onvruchtbaarheid optreden. Voor vrouwen onder de 40 bedraagt dat risico ongeveer 20 tot 30%, voor vrouwen boven de 45 is dat risico 80 tot 100%. Patiënten met een (toekomstige) kinderwens, kunnen dit het beste vóór het begin van de behandeling met hun specialist(en) bespreken.
Cytostatica kunnen haaruitval veroorzaken. Over het algemeen is deze haaruitval tijdelijk. Het is belangrijk dat u tijdig weet of de medicijnen die u krijgt tot haarverlies kunnen leiden. U kunt zich hier dan op voorbereiden. Bijvoorbeeld door een pruik te bestellen. Informeer in het ziekenhuis waar u hiervoor terecht kunt.
Steeds meer ziekenhuizen passen bij bepaalde behandelingen hoofdhuidkoeling toe. Dit is een methode om haaruitval te verkomen of te verminderen. Vraag uw specialist of verpleegkundige of u voor hoofdhuidkoeling in aanmerking komt.
Het is belangrijk al uw klachten te bespreken met uw specialist. Misschien is er een manier of middel om de hinderlijke bijwerkingen tegen te gaan. Uw specialist geeft u uitleg over de bijwerkingen of verwijst u naar iemand die u nader kan informeren.
Laatst bewerkt: 22 augustus 2008Bron: KWF Kankerbestrijding