Hormonen zijn stoffen die ons lichaam zelf maakt. Zij worden uitgescheiden in het bloed en beïnvloeden bepaalde processen of organen in ons lichaam. Een belangrijke groep hormonen zijn de geslachtshormonen.  

Borstklierweefsel kan niet groeien en functioneren zonder de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen en progesteron. Ook borstkankercellen zijn voor hun groei vaak (deels) afhankelijk van de aanwezigheid van die geslachtshormonen. Als dat zo is, wordt de tumor 'hormoongevoelig' genoemd.  

Hormonale therapie maakt van die gevoeligheid gebruik. De productie van 'eigen' hormonen wordt beperkt of hun invloed wordt verminderd. In een vroeg stadium van borstkanker kan hormonale therapie bijdragen aan betere overlevingskansen. Bij uitzaaiingen kunnen het ontstaan en de woekering van de kankercellen (tijdelijk)worden stopgezet.  

Hormonale therapie wordt alleen gegeven aan patiënten met hormoongevoelige borstkanker. Welke hormonale therapie het meest geschikt is, hangt onder meer af van uw leeftijd, kinderwens, of u voor of na de overgang bent, het stadium van de ziekte en van uw eigen overwegingen.  

Welke hormonale therapie het meest geschikt is, hangt onder meer af van uw leeftijd, kinderwens, of u voor of na de overgang bent, het stadium van de ziekte en van uw eigen overwegingen.  

Hormonale therapie kan op een aantal manieren worden toegepast. Veel vrouwen met borstkanker worden behandeld met hormoonpreparaten. Deze medicijnen remmen de aanmaak of werking van bepaalde 'eigen' hormonen. Hierdoor wordt de woekering van de kankercellen stopgezet en sterven de hormoongevoelige kankercellen uiteindelijk af. Veelgebruikte hormoonpreparaten zijn de antihormonen. Een voorbeeld hiervan is tamoxifen, dat patiënten doorgaans gedurende een aantal jaren moeten gebruiken.  

Vrouwen maken na de overgang, als de eierstokken geen oestrogenen meer produceren, toch nog oestrogenen aan. Deze aanmaak vindt in het onderhuids vetweefsel plaats uit weer andere hormonen, die in de bijnieren zijn gemaakt. Deze vrouwen krijgen meestal aromataseremmers voorgeschreven, die deze aanmaak remmen. Ook kan aan hen een behandeling met antihormonen worden gegeven.  

Bij vrouwen die nog niet in de overgang zijn, kan de behandeling bestaan uit het tijdelijk of blijvend uitschakelen van de hormoonproductie van de eierstokken. Dit gebeurt met driemaandelijkse injecties met langwerkende hormonen. De injecties worden gegeven in combinatie met antihormonen.

Na het stoppen van de behandeling keert bij de meeste vrouwen de menstruatieweer terug. Soms kan bij een gunstige reactie op de injecties overwogen worden de eierstokfunctie definitief uit te schakelen door de eierstokken operatief te verwijderen. Het is dan wel nodig antihormonen of aromataseremmers te blijven gebruiken.   Een hormonale behandeling kan geadviseerd worden als (neo-)adjuvante behandeling (eventueel in combinatie met chemotherapie en/of monoklonale antilichamen) en als palliatieve behandeling.  

Bijwerkingen en gevolgen

De bijwerkingen en gevolgen van hormonale therapie hangen samen met het type hormonale therapie en de vraag of u bijaanvang daarvan voor, in of na de overgang was. Een vrouw die nog niet in de overgang is, en bij wie de eierstokken worden weggehaald, komt vervroegd in de overgang en krijgt de daarbij horende klachten.  

Bij vrouwen die al in de overgang waren, kan hormonale therapie overgangsklachten verergeren. Het risico op (on)vruchtbaarheid hangt af van de soort hormonale behandeling, uw leeftijd en eventuele voorgaande behandelingen, zoals chemotherapie. Vrouwen die mogelijk (nog) kinderen willen, kunnen dit het beste vóór aanvang van de behandeling met hun specialist bespreken.