Het is niet mogelijk om de exacte oorzaak van het ontstaan van dikkedarmkanker aan te wijzen. Wel is een aantal factoren bekend die het risico op dikkedarmkanker verhogen.

Darmaandoeningen

Een aantal darmaandoeningen verhoogt het risico op dikkedarmkanker. Mensen met deze aandoeningen krijgen regelmatig controle-onderzoek. Veranderingen in de dikke darm die mogelijk met kanker te maken hebben, zijn dan in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen.

• Darmpoliepen. Vooral oudere mensen hebben vaak een of meer poliepen. Deze gezwelletjes zijn meestal goedaardig, maar sommige ontwikkelen zich in de loop van jaren tot dikkedarmkanker.
• Chronische ontstekingen van de dikke darm (colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn). Vooral wanneer de ziekte vele jaren actief is geweest.
• Eerder behandelde dikkedarmkanker. Mensen die al eens behandeld zijn voor een kwaadaardige tumor in de dikke darm hebben meer risico (opnieuw) een dergelijke tumor te krijgen. Het gezonde darmweefsel heeft bij hen een verhoogde neiging tot vorming van een kwaadaardig gezwel.
• Erfelijke vormen van dikkedarmkanker. Bij het merendeel van de tumoren van de dikke darm speelt erfelijkheid geen rol van betekenis. In sommige families komt dikkedarmkanker echter opvallend vaak voor. Er zijn 2 ziektebeelden bekend die een erfelijke vorm van dikkedarmkanker (kunnen) veroorzaken: Lynch syndroom (voorheen HNPCC) en Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP)  

Zelftest Het radboud Universitair Centrum voor Oncologie (RUCO) heeft een online zelftest beschikbaar gesteld waarmee patiënten of familieleden van patiënten zelf kunnen nagaan of er een verhoogd risico is op erfelijke darmkanker.

Lynch syndroom (voorheen HNPCC)

Lynch syndroom (voorheen HNPCC) is een erfelijke vorm van darmkanker Het komt voor bij circa 5% van alle mensen met dikkedarmkanker. Het onderscheidt zich op een aantal punten van 'gewone' darmkanker:

• Het Lynch syndroom wordt doorgaans op vrij jonge leeftijd vastgesteld, gemiddeld rond het 45e jaar (soms op nog jongere leeftijd)
• De tumor ontstaat meestal in het opstijgende deel van de dikke darm, terwijl de meeste 'gewone' dikkedarmtumoren in de laatste delen ontstaan: het sigmoïd en de endeldarm.

Meer informatie over het Lynch Syndroom (voorheen HNPCC). 

Familiare Adenomateuze Polyposis (FAP)

Familiare Adenomateuze Polyposis (FAP) is een erfelijke ziekte waarbij in het slijmvlies van de dikke darm en de endeldarm enkele tot duizenden goedaardige gezwellen (poliepen) ontstaan. Als niets wordt ondernomen ontaarden deze poliepen op den duur vrijwel zeker in kanker. Bij circa 1% van alle mensen met dikkedarmkanker is de ziekte ontstaan vanwege FAP. Bij FAP met veel poliepen is het advies om de dikke darm uit voorzorg te laten verwijderen.

Meer informatie over erfelijke dikkedarmkanker (FAP).

Leef- en eetgewoonten

Het risico op dikkedarmkanker hangt samen met onze leef- en eetgewoonten. Van afzonderlijke voedingsmiddelen is nog onduidelijk in hoeverre zij het risico op dikkedarmkanker kunnen verhogen of verlagen.

Verhoogd risico

Onderzoek heeft aangetoond dat het risico op dikkedarmkanker verhoogd wordt door: 

• het eten van rood vlees en vleeswaren
• het dagelijks drinken van 3 of meer glazen alcohol
• overgewicht

Ook zijn er aanwijzingen dat roken het risico op dikkedarmkanker verhoogt.  

Risico verlagen

Voldoende lichaamsbeweging (minimaal 30 minuten per dag) kan het risico op dikkedarmkanker verlagen.

Niet besmettelijk

Dikkedarmkanker is, net als alle andere soorten kanker, niet besmettelijk. Ook via de ontlasting is geen besmetting mogelijk.

Relevante links

• Erfelijkheid en kanker
• Erfocentrum
• STOET